OBCHODY 93 ROCZNICY
POKONANIA ATLANTYKU
9 lipca w pszczelnickim lesie, pod pomnikiem bohaterów litewskich S. Dariusa i S. Girenasa, odbyły
się uroczystości upamiętniające 93. rocznicę pokonania Atlantyku przez tych pilotów. 15 lipca 1933
roku, jednosilnikowym samolotem Bellanca CH‑300 „Lituanica”, wyruszyli oni z Nowego Jorku do Kowna.
Po 37 godzinach lotu samolot, wciąż w niewyjaśnionych okolicznościach, rozbił się w lesie nieopodal
Myśliborza. Obaj piloci ponieśli śmierć. Do celu podróży – Kowna – zabrakło im 650 km.
Konsul Honorowy Republiki Litewskiej w Szczecinie, Wiesław Wierzchoś, w swoim przemówieniu
podkreślił wieloletnią współpracę z Polskim Związkiem Krótkofalowców oraz klubem SP1PMY w
Myśliborzu, który co roku prowadzi akcję radiową przypominającą o tym wydarzeniu.
W imieniu PZK wiązankę kwiatów pod pomnikiem złożyli: Stefan SP1JJY, Mirek SQ1SNU oraz Waldek SP3LDY.






Steponas Darius (ur. 8 stycznia 1896 r. we wsi Rubiszki w guberni kowieńskiej) podczas I
wojny światowej służył w armii amerykańskiej jako ochotnik - walczył w roku 1918 w składzie
amerykańskiego korpusu we Francji; był telefonistą w 149. pułku artylerii. Został odznaczony m.in.
medalem Purple Heart nadawanym za rany. W roku 1920 powrócił na Litwę i wstąpił do wojska
litewskiego. W roku 1921 ukończył szkołę wojskową, a w 1923 wojskowy kurs pilotażu. Zajmował się też
aktywnie sportem: lekką atletyką, boksem, piłką nożną, baseballem. W roku 1927 wyjechał ponownie do
USA, gdzie podjął pracę w lotnictwie cywilnym.
Lotnicy wystartowali z Nowego Jorku rankiem 15 lipca 1933 roku - w rocznicę zwycięstwa wojsk
polskich i litewskich pod Grunwaldem. Zamierzali pokonać trasę o długości ponad 7 tysięcy kilometrów
bez lądowania. Ich celem było Kowno, a swój lot dedykowali wolnej Litwie. Zmuszeni byli zabrać
odpowiednio dużą ilość paliwa. Lecieli bez radia.
Lotnicy stali się szybko bohaterami Litwy. Ich sylwetki uwieczniono na litewskim banknocie o
nominale 10 litów. Imię Dariusa i Girenasa nadano ponad 300 litewskim ulicom, licznym
szkołom, a także samolotom komunikacyjnym. Wieś Rubiszki, w której Steponas Darius się urodził,
została przemianowana na Darius. Dużo pamiątek związanych z historycznym, lecz zakończonym tragedią
lotem - w tym replika samolotu "Lituanica" - znajduje się obecnie w Muzeum Lotnictwa Litewskiego w
Kownie. Ich pomniki odsłonięto w wielu miejscach na świecie, m.in. w Kownie, Chicago, Nowym Jorku i
w miejscu katastrofy - w Pszczelniku. Obaj lotnicy są też patronami szkoły w Puńsku i
Myśliborzu.
Przed lotem Girėnas i Darius zostawili testament narodowi litewskiemu:










sumie ok. 150 osób, w tym 2 litewskich krótkofalowców: Albinas LY2MM i Bronius LY5O, 4
niemieckich krótkofalowców z Jurgenem DM2CNE na czele oraz obywatelem Ukrainy Czesławem SP5UT
wraz z rodziną. Frekwencja dopisała pomimo deszczowej pogody w sobotni poranek. Spotkanie było
okazją do odznaczenia Złotymi Odznakami Honorowymi: Stefana SP1JJY oraz Marka SP1JNY. Odznaki
Honorowe otrzymali: Wiesław SP1EG oraz Jurek SP1MWF. Z okazji jubileuszu 75 lecia powstania ZOT
Janusz SP1TMN prezes OT14 PZK otrzymał od Prezydium ZG PZK okolicznościową statuetkę z życzeniami
dalszej aktywności i rozwoju.






